Slider

De jaarlijkse herdenking bij het Indiëmonument te Amstelveen op 14 augustus van de gevallenen en slachtoffers van de Japanse bezetting ontroerde en onthulde. Op 15 augustus 2020 was het 75 jaar geleden dat er officieel een einde kwam aan de Tweede Wereld Oorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden. Hoewel Nederland op 5 mei 1945 werd bevrijd, eindigde de oorlog in Nederlands-Indië pas op 15 augustus 1945 door de capitulatie van Japan. In aangepaste vorm werden de vooraf geregistreerde bezoekers corona-proof ontvangen. Tussen de stoeltjes was voldoende ruimte vrijgelaten.

De aanwezigheid van de 7 mans formatie Bondsbanierwacht voegde door waardige in- en uittrede en het een uur staan op de plaats, toe aan het collectieve geheugen. Dat geheugen is als brandstof voor herdenken.

2020 08 15 Indiëherdenking Amstelveen 2De heer J.C.E.M. Bouwens, voorzitter Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië wees op de bijzondere stoelsetting: Met elkaar omarmen wij het monument. Voor het monument de mensen die de oorlog zelf meemaakten en zij die hier samenkomen om stil te staan bij overleden familieleden, u, de leden van de eerste, tweede, derde en vierde generatie. En schuin achter het monument de gezagdragers uit de regio, de Commissaris van Koning, de burgemeesters en locoburgemeesters van Amstelveen, Amsterdam, Aalsmeer, Ouder-Amstel, Diemen, Uithoorn en Haarlemmermeer, de vertegenwoordigers vanuit het ministerie van Defensie, Staf van de 11e Luchtmobiele Brigade, leden van de Bondsbanierwacht uit Weert, leden van de bond van Wapenbroeders Amsterdam-Amstelland, leden van het Handlangersdetachement van ‘t 20e NATRES bataljon en de leden van de Regimentsfanfare ‘Garde Grenadiers en Jagers’. Wij komen hier met elkaar samen, omdat wij het allemaal belangrijk vinden om te gedenken. Wij omarmen het monument samen ... met elkaar omarmen wij de vele slachtoffers van die afschuwelijke periode van onze gemeenschappelijke geschiedenis. Noodgedwongen staan de stoelen op 1,5 meter afstand van elkaar, maar mooier hadden wij de leegte met elkaar niet kunnen symboliseren. De leegte die is ontstaan, omdat velen niet meer onder ons zijn. Als wij om ons heen kijken, dan zien wij de gaten die de geschiedenis sloeg ... Wij denken vanavond aan hen die het leven lieten voor onze vrijheid.

2020 08 15 Indiëherdenking Amstelveen 3De burgemeester van Amstelveen, de heer T.R. Poppens wees op het aantal mensen dat deze periode heeft meegemaakt, dat snel kleiner wordt: We kennen ze allemaal: foto’s van vrouwen en kinderen met holle ogen in overvolle kampen, van uitgemergelde mannen aan het werk bij de spoorlijn, van zwaaiende mensen op schepen die uit Indië vertrokken. Wat betekenen die nog, als we de onderliggende verhalen niet meer kennen. De verhalen over de gewelddadige oorlogsjaren, over een land dat niet meer terug kwam, over families die elkaar opnieuw moesten vinden en niet meer vonden, over ontheemding en een nieuw leven in een koud land. De verhalen van Anneke en haar generatiegenoten, maar ook van hun kinderen en kleinkinderen, inmiddels 2 miljoen Nederlanders, al die verhalen staan voor een deel van onze geschiedenis. Een geschiedenis die net zo divers en kleurrijk is als het land waar het plaatsvond. Door de verhalen bij de foto’s te vertellen houden wij hun herinnering levend en in ere. Maar dat niet alleen. Hun verhalen vormen een deel van onze gezamenlijke identiteit en historie. Ze moeten verteld worden om ons verleden bespreekbaar te maken - hoe moeilijk dit soms ook is -, en om te begrijpen waar we vandaan komen. Ze moeten verteld worden om de verschrikkingen van de oorlog niet te vergeten en ons bewust te blijven van de waarde van onze vrijheid.

2020 08 15 Indiëherdenking Amstelveen 4Luitenant-kolonel E.R.L. Saiboo, algemeen voorzitter Bondsbestuur van de Bond van Wapenbroeders sprak over de betekenis van het Banier van de Bond van Wapenbroeders en haalde aan dat onder 17 miljoen Nederlanders er zo’n twee miljoen zijn met een Indische achtergrond. Hij benadrukte deze gedeelde geschiedenis en hoe bepalend dit is voor je identiteit: Het Banier dateert uit 1955, het draagt diverse opschriften, een daarvan is Nederlands-Indië. Het Banier heeft een belangrijke ceremoniële rol, juist bij herdenkingen. Het staat symbool voor generatie overschrijdende kameraadschap en verbondenheid.Als nationaal thema voor de Indie herdenking van dit jaar is gekozen ‘Capitulatie’. We herdenken dat het morgen 75 jaar geleden is dat er een einde is gekomen aan de Tweede Wereldoorlog in het toenmalige Nederlands-Indië en daarmee in het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Vandaag herdenken we in het bijzonder de capitulatie van Japan. Een capitulatie die nog geen bevrijding gaf. Een capitulatie die niet werd opgevolgd door feestelijkheden en het verwelkomen van bevrijders, maar een capitulatie die werd opgevolgd door voortduring van onderdrukking en grote onzekerheid. … De capitulatie van Japan bleek het begin te zijn van een voor groot deel aan het zicht onttrokken jarenlange worsteling. Daarover praten is niet makkelijk gebleken. Het algemene beeld was dat Indische Nederlanders best wilden praten, maar daar was geen ruimte voor. Dat is het zogenaamde ‘Indische zwijgen’ geworden. Daarvan durf ik wel te stellen dat dit een historisch onjuiste voorstelling van zaken is. Ter afsluiting citeer ik hierover de onderzoekster Dorine van der Wind. “Kom bij mij niet aan met het ‘Indisch zwijgen’. Onze geschiedenis is door de Nederlandse overheid bewust verzwegen. Indische Nederlanders wilden best praten, maar daar was geen ruimte voor. Het is juist zo belangrijk dat je je eigen geschiedenis kent, anders raak je een deel van je identiteit kwijt. Vrijheid die je voor jezelf maakt, is geen vrijheid als die ten koste gaat van anderen. Als je een ander geen vrijheid toestaat, dan is dat onderdrukking. Alles wat je jezelf gunt, moet je ook een ander gunnen.” Daarom zijn herdenkingen, zoals hier vanavond in Amstelveen, ook in de 21ste eeuw zinvol. Praten over ‘2 miljoen rugzakjes’ tot ‘blauwe hap op woensdag’. Het ga u goed en laten we na afloop vooral de tijd nemen als dat kan om nog even te praten. Lang leve onze vrijheid.

2020 08 15 Indiëherdenking Amstelveen 5Mevrouw Th.H. Meulders, bestuurslid Stichting Gastdocenten WOII Zuidoost-Azië, sprak over haar kamptijd op Sumatra. Zij herdacht haar familieleden, onder wie haar vader, aan wie zij amper tot geen herinneringen heeft, omdat de oorlog hen heeft afgenomen. Het gebrek aan herinneringen en verhalen over familieleden, deed haar beseffen dat ze in de oorlog ook een deel van haar identiteit is verloren: Ik denk vandaag extra aan mijn vader, Joseph Clement Meulders, 1e luitenant bij het KNIL, toen 26 jaar oud. Hij was geboren in 1915 op Semarang, een havenplaats op Java. Door de crisis in de jaren 30 was er geen geld voor een studie en er werd toen gekozen voor de officiersopleiding op de KMA. Kort na zijn beëdiging tot 2e luitenant eind augustus 1938 trouwde hij en vertrok met zijn bruid in oktober van dat jaar naar zijn eerste tangsi, standplaats Magelang, ook op Java, waar ik in juni 1939 werd geboren. In september 1939 viel Duitsland Polen binnen en begon in Europa de Tweede Wereldoorlog. Na de inval van Duitsland vreesde men in Indië algemeen voor een oorlog met Japan: men was paraat, burgers werden opgeroepen en verschillende milities werden gevormd. Begin 1940 werd mijn vader overgeplaatst naar Kota Radja, nu Banda Aceh op Sumatra waarna verschillende overplaatsingen volgden in het gebied Aceh. Hij was amper thuis: moest zeer regelmatig patrouilles lopen in het oerwoud. Mijn babyzusje werd geboren in november 1941 op Langsa aan de kust van de Straat van Malakka. Inmiddels werd de oorlogsdreiging vanuit Japan steeds reëler en het Gouvernement evacueerde de Hollandse burgerbevolking naar de binnenlanden. Zo vertrok mijn moeder met mijn babyzusje en mij met één koffer op 16 januari 1942 op weg naar Brastagi. Ergens onderweg in het pikkedonker stopte de auto en een gestalte boog zich over mij heen. Daarna omhelsde mijn vader mijn moeder en zusje. Dat was de laatste keer dat wij hem gezien hebben. Mijn enige concrete herinnering aan hem was dat hij bruine ogen had. … Ik ben nooit kind geweest. Maar mede dankzij mijn optimistische aard heb ik altijd de positieve kant gezocht en gevonden in vaak de kleinste dingen om mij heen. Behalve al die doden die wij nu gedenken wil ik ook kort uw aandacht vragen voor de overlevenden. Vaak beschadigd tot in het diepst van hun wezen moesten zij zich staande zien te houden. Helaas zijn die traumatische ervaringen ook vaak overgedragen op hun kinderen. Vooral de 3e generatie heeft nu vragen naar de belevenissen van hun grootouders. Grootouders vertellen gemakkelijker over hun ervaringen aan hun kleinkinderen, die dan weer verder op onderzoek gaan naar het verleden. Daarom is het van groot belang dat wij blijven herdenken, want niemand wordt wijzer van agressie, racisme of discriminatie. Naar mijn mening is respect het grootste goed dat wij kunnen uitdragen.

Tot slot verwees mevrouw Meulders naar de onzichtbare vijand corona, en dat deze ons allen nog meer moet doen beseffen hoe goed wij het hebben met elkaar en hoe belangrijk solidariteit is. Zangeres Merel van Geest zong ter afsluiting van de toespraken op schitterende wijze het Indische Onze Vader. De muziek en de Taptoe van Regimentsfanfare Garde Grenadiers en Jagers onder leiding van kapitein L. Hoekstra steunden gepast het samenzijn. Leden van de Nationale Reserve zorgden voor de kransen en begeleidden de ceremonie. Staande en in stilte klonk de Taptoe, waarna het eerste en zesde couplet van het Wilhelmus werd gezongen door Merel van Geest.

Het defilé langs het monument was voor ieder persoonlijk het moment van verbinding met de nooit door ons te vergeten historische les van 75 jaar Bevrijding: Vrijheid is kostbaar en kwetsbaar en niet vanzelfsprekend. Het is beseffen dat ieder ander mens net zo is als wijzelf, ongeacht huidskleur, godsdienst of mening.

Na afloop was er gelegenheid tot napraten op 1.5 meter afstand ​bij het informele deel van de herdenking met een drankje van de Jeu de Boules vereniging en een Indisch hapje van de toko.

Naar de foto’s van Kees Willems: > 

Naar alle toespraken: > 

Secretariaat Bond van Wapenbroeders
Van Hobokenhaven 63
2993 HH  Barendrecht

e:
t: 06 15 35 93 96
KvK: 40532678

Deze website maakt gebruik van cookies. Door verder te gaan geeft u aan hiermee bekend te zijn en akkoord te gaan.